/ 
 / 
 / 
Çocuğunuzun Yalanını Yakaladığınızda Ne Yapmalısınız?

Çocuğunuzun Yalanını Yakaladığınızda Ne Yapmalısınız?

Evet, çocuklar yalan söyler. (Aynı biz yetişkinlerin söylediği gibi) İyi haber ise, eğer ebeveynler “yalan-yok” politikasına sıkı sıkıya bağlı kalırlarsa, çoğu çocuk yalansız ve doğru bir yolda yürümeyi öğrenecektir.

Çocuklarda Yalancı Ağlama

Anne babalar olarak çocuklarımız ağladığı zaman ne yapacağımızı bilemeyiz.

Ebeveynler, çocuklarının hayatlarındaki öncelikli rol modeller olduklarından dürüstlük ve dürüst olmak konusunda hayati bir rol oynarlar. Ayrıca her koşulda ve şartta doğruyu söylemek konusunda da çocukları yine en çok ebeveynleri etkilemektedir. Çocuklar büyüyüp, sosyal etik kavramlar hakkında daha kapsamlı bir algıya sahip olmaya başladıkça, ebeveynler çocuklarının insanların duygularının incinmemesi için söylenen beyaz yalanlar ile gerçek yalanları ayırt etmelerine yardımcı olmalıdırlar.

Montreal Üniversitesi Eğitim ve Psikolojik Danışmanlık Departmanı yardımcı profesörü Dr. Talwar şöyle açıklamaktadır;  “Bütün çocuklar yalan söyler. Dürüstlüğün önemi ve yalana gerek kalmadan olayları çözümleyebileceğinin bilinci erken yaşlarda çocuklara verilirse, çocuklar dürüst olurlar- en azından çoğu zaman”. Yapılan araştırmalar, çocukların ve yetişkinlerin benzer sebeplerden yalan söylediklerini ortaya koymaktadır; başını beladan kurtarmak, kişisel çıkarlar, birisini etkilemek veya korumak ya da kibar olmak için… Erken yaşlarda çocuklar “doğru”larla ilgili deneyimler yaşarlar ve bunu yapmayı her gelişim sürecinde farklı kapsamlarda ve katılımlarda sürdürürler.

Yalanı ve yalan söyleme davranışını çocuğun bulunduğu gelişim dönemine göre çözümlemek, maksimum etkiyi almanızı sağlayacaktır. Bu sebepten yalanı yakaladığınızda çocuğun bulunduğu yaş aralığına uygun tepkiyi vermenizi öğrenmelisiniz;

Erken Çocukluk ve Okul Öncesi (2 – 4 Yaş Arası)

Ufak çocukların dil becerileri henüz gelişmekte olduğundan, bu dönemdeki çocukların “doğru”nun nerede başlayıp bittiği konusunda kesin bir fikirleri yoktur. Bu yaşlardaki çocukların gerçeklik ile gün düşleri, hayaller, dilekler ve korkular arasındaki ayrım konusunda bir tutarsızlık gösterdikleri uzmanlar tarafından belirtilmektedir. Duyumsadığı güçlü duygular 2-3 yaş çocuğunu ısrarcı olmasına sebep olabilir.

“Benim kurabiyemi yedi!!...” Öyle olmamasına rağmen çocuğunuz bu şekilde ufak kardeşini suçlayabilir!..

2-4 yaş arasının, çocukların kendi özgürlüklerini sergiledikleri ve her anlaşmazlığı bir iktidar savaşına dönüştürdükleri bir dönem olduğunu unutmayın. Bu yüzden şüphelendiğinizi hissettiren daha yumuşak, arabulucu bir tepki verin;

“Aaaa… Gerçekten mi? O zaman çenende gördüklerim kurabiyenin kırıntıları olamaz”

Böyle söylemek 2 tarafın da isteklerinin çatışmasına engel olacaktır. Bu dönem çocukları yalan sebebiyle cezalandırılmak için çok ufaktırlar ama ebeveynler zeki yöntemlerle doğruyu söylemeleri için cesaretlendirebilirler. Bu anlamda ona doğruluk konulu bir kitap okumayı tavsiye ederiz.

4 yaşa yaklaştıkça çocuklar daha fazla dile gelir ve açık bir şekilde yalan söyleyebilirler. “Kız kardeşini cimcikledin mi?” sorusuna rahatlıkla “Hayır!” karşılığını verebilirler.  Yalanın ne olduğunu ve neden kötü olduğunu yakaladığınız her fırsatta ona anlatın. İdeal olanı, yalan üzerine çok geçmeden konuyu açılmasıdır ki hafızası hala taze olsun.

“Gel bakalım, yalan söylemenin ne olduğunu ve neden iyi bir şey olmadığını konuşalım” diyerek lafı açın. Çok uzun bir konuşma olmasa da, dürüstlüğün önemli olduğu mesajını muhakkak verin. Yalanı yakaladığınızda ciddi bir tavırla “ Bana doğruyu söylüyormuşsun gibi gelmiyor.” ya da “Gerçekten böyle olduğuna emin misin?” diye sorun. Yalanına inanmadığınızı ona açıkça ifade edin ama onu dinledikten ve nazikçe düzelttikten sonra yumuşak bir şekilde kaldığınız yerden devam edin. Eğer mesele çok ciddi değilse doğruyu bulmak peşinde, çocuğu yalanıyla çok fazla yüzleştirmekten kaçının.


Daha Büyük Çocuklar Yalan Söyleyince Neler Yapmalı?


Okul Öncesi ve Okul Dönemi (5 – 8 Yaş Arası)


5 ile 8 yaş arasında çocuklar nelerden paçayı sıyırabileceklerini test edebilmek için yalana daha sık başvurmaya başlarlar. Bunlar genellikle okul, dersler, ödevler, öğretmenler ve arkadaşlar hakkında yalanlardır. Çocuk için yalanı sürdürmek halen daha zor olsa da ört bas etmekte gittikçe ustalaşırlar. Uzmanlar, bu yaş aralığındaki kuralların ve sorumlulukların çocuk için çoğu zaman ağır olduğunu belirtirler. Sonuç olarak çocuklar da, yapabileceklerinden çok daha fazlasını talep eden durumları kendileri adına yatıştırmak için yalana başvuruyorlar. Neyse ki “Öğretmen eve hiç ödev vermedi” gibi yalanlar kolaylıkla tespit edilebiliyor. Böyle durumlar karşısında çocuğunuzla açıkça konuşun ve beraber dürüstlük, doğruluk temalı hikayeler okumayı sürdürün. Çocuğunuz dürüstlük gösterdiği zaman da onu takdir etmeyi ve yüceltmeyi sakın ihmal etmeyin.

En önemlisi ise, okul dönemi çocukları keskin gözlemciler olduklarından siz de ona iyi örnek olmayı sürdürün. Çünkü sizin gündelik hayatınızda “Ona evde olmadığımı söyle” gibi söylemeye  çok alışkın olduğunuz basit yalanlar bile çocuğunuzun çok farklı mesajlar almasına sebep olabilir.

Siz dürüstlüğün önemi hakkında ne kadar konuşursanız konuşun, sizin yalana başvuruyor olmanız vermeye çalıştığınız mesajı baltalıyor olacaktır.

Çocuğunuzun beğenmediği bir hediye aldığında yine de teşekkür etmesini istemeniz gibi daha çetrefilli durumlarda ise, çocuğunuzun o hediyenin olumlu yanlarını görmesine yardımcı olun;

“Biliyorum, yeni kazağını hiç sevmedin ve üstelik boynunu çok kaşındırıyor. Ama anneannenin onu sana örmek için harcadığı saatleri bir düşün. Bu, onun hediyesinin en özel yanı ve bundan dolayı ona gerçekten teşekkür edebilirsin.”

Büyük Çocukluk (9 - 12 Yaş Arası)

Bu yaş aralığındaki çocuklar güvenilir, vicdanlı ve çalışkan bir kimlik kurmak yolunda emin adımlarla ilerlerler. Ama diğer yandan, yalanları sürdürmekte daha becerikli, davranışlarının yan etkileri karşısında ise daha duyarlı hale gelirler. Bu, yalan söylediklerinden sonra büyük suçluluk duymaları anlamına gelmektedir. Dürüst olmak hakkında oldukça dobra ve uzun sohbetler kesinlikle gereklidir ve bu sohbetlerde başkalarının duygularını incitmemek veya nazik olmak için söylenen beyaz yalanların sınırından bahsedilmelidir. Beyaz yalanların söylenilmesi gereken durumlarda karışık mesajlar göstermemek için çocuğunuzla direkt olun.

Konuşmaya şöyle başlayın;

“Anne ve babana her zaman doğruyu söylemenin en kadar önemli olduğunu biliyorsun değil mi? Ancak zaman zaman nazik olmamız ve başkalarının duygularını incitmememiz gereken zamanlar da vardır. Arkadaşlarımızı ziyaret ettiğimizde beğenmediğin bir yemek servis edildiğinde tantana yapıp, yemeyi reddetmek kibar bir davranış değildir. Yemeği yemeli ve teşekkür etmelisin. Böyle düşünceli bir misafir olduğun için buraya tekrar davet edilecek ve çocuklarıyla oynayabileceksin!”

Örnek almak, çocuğunuz için hala hayati önem taşır dolayısıyla yakın aile dostlarınızdan ve çocuğunuza bakan komşularınızdan çocuğunuza zorlu sosyal karşılaşmalarda rehber olmaları için yardım isteyin. İşler kolay hale gelene dek zorlaşmayı sürdürecektir. Ta ki o ince çizgiye kadar;

Ebeveynleri ile rahatlıkla konuşabildiği ve her bilgiyi açıklayabildiği bir ilişki kuran çocuklar, doğruyu söylemeye daha yatkındırlar. Ancak çocuğunuzun her zaman doğruyu söylemeyeceğinin de bilincinde olmalısınız. Bu yüzden yalanı yakaladığınızda uygun tepkiyi vermek için çocuğunuzun yalanı neden söylediği üzerine düşünmek en doğru davranış şekli olacaktır.

İlgili aramalar: Yalan söyleyen çocuk, Çocuk psikolojisi, Çocuk gelişimi, Çocuk eğitimi, Yalan, Yalancı çocuk, Çocukla bağ kurmak, Çocukla iletişim
Görüntüleme Sayısı: 8,807 Yayınlanma Tarihi: 11.11.2016
SevgiliBebek Sevgili Bebek

Yorum Yap

Sonraki Makale

Babalar ve Çocukları

Aile bireylerinin görev dağılımları, rolleri ve tutumları tüm bu değişimlerden etkilenmiştir. Bu rollerden biri de baba