/ 
 / 
 / 
Çocuklarda Konuşma Geriliği: Neden Olur, Nasıl Tedavi Edilir?

Çocuklarda Konuşma Geriliği: Neden Olur, Nasıl Tedavi Edilir?

Oğlunuz 2 yaşında ve hala konuşmuyor. Birkaç kelime söylüyor ama yaşıtlarıyla kıyaslandığında çok geride olduğunu düşünüyorsunuz. İlk çocuğunuz olan ablası bu yaştayken cümleler kurup, ard arda sıralayabiliyordu. Oğlunuzun arayı kapayacağını umarak, bir uzmana danışmayı erteliyorsunuz. 

Konuşma Gelişimi ve Gecikmesi

Çocuklar doğdukları andan itibaren dil ve konuşmayı öğrenmeye programlanmışlardır.

Kendinizi telkin ediyorsunuz; “Bazı çocuklar erken yürümeye başlar, bazıları erken konuşmaya başlar”, “Endişelenmeye gerek yok…”
Bu, konuşmaya geç başlayan çocukların aileleri arasında çok genel bir senaryodur.

Çocuklarda Konuşma Geriliği Konusunda Ailelerin Tutumu


Çocuğunun diğer gelişim alanlarında gerilik veya yavaşlık tespit edilmediği sürece, ebeveynler çocuklarında gözlemledikleri konuşmaya güçlüğü hakkında uzmanlara danışmayı tereddüt ederler. Onun yerine ebeveynler, konuşma geriliğini “Nasılsa arayı kapatır” ya da “Sözel değil, demek ki fiziksel işlerde başarılı olacak” gibi telkinlerle kendilerini avutmayı tercih ederler.

Dolayısıyla, konuşma ve dil gelişiminde neyin normal neyin anormal olduğunu öğrenmek, çocuğunuzun gelişimi hakkında endişe duymanız ya da duymamanız gerektiği konusunda size rehberlik edecektir. 

Normal Konuşma ve Dil Gelişimi

Diğer tüm gelişimsel kaygılar gibi, konuşma ve dil gelişimiyle ilgili kaygılarınızı doktorunuzu her ziyaretinizde danışmanız çok önemlidir. Çünkü konuşma geriliğinin genel bir gelişim geriliğinden mi kaynaklandığını yoksa profesyonel terapi gerektiren bir iletişim problemi olduğunu mu tespit etmek oldukça zordur.

Bu gelişimsel standartlar bazı ipuçlarıyla değerlendirilebilir;


Çocukların Gelişim Standartları Hakkında İpuçları


12 Aydan Önce

Bu yaştaki çocukların seslerini kullanarak çevre ile ilişki kurup kurmadığı izlenmelidir. Agulamak ve gevelemek dil gelişiminin ilk aşamalarıdır. Bebekler büyüdükçe (9 ay civarında), heceleri ardı ardına getirip, farklı tonlamalarda sesler çıkararak, ne anlama geldiğini bilmeseler de “baba”, “dede” gibi kelimeleri söylerler.

Aynı zamanda bebekler 12 aydan önce etraftan duydukları seslere karşı duyarlı olup, biberon ve emzik gibi gündelik eşyaların isimlerini tanımaya başlarlar. Etrafını çok dikkatli izleyen ama sese karşı tepki vermeyen bebekler, işitme kaybı belirtileri gösteriyor olabilirler.

12 – 15 Aya Kadar

Bu yaşa kadar çocuklar geniş bir yelpazede konuşma sesi (p, b, m, d veya n gibi) çıkarabilir, aile bireylerinin çıkardığı sesleri taklit eder ve “anne” ve “baba” haricinde 1-2 kelimeyi daha yerli/yersiz söylemeye başlar. Sıfatlar ve fiiller yerine “Bebek” ve “Top” gibi isimler ön plandadır. Çocuğunuz aynı zamanda “Lütfen bana oyuncağı ver” gibi bir aşamalık yönlendirmeleri anlıyor ve gerçekleştirebiliyor olmalıdır.

18 Aydan 24 Aya Kadar

Çocuktan çocuğa fark olmasına rağmen, çoğu çocuk 18 aydan itibaren yaklaşık 20 kelime söyleyebiliyor ve 2 yaşına gelene kadar bu sayı 50 kelimeye yükselmiş olmalıdır. 2 yaşına geldiğinde, çocuklar 2 kelimeyi birleştirerek “bebek ağlıyor” veya “baba gel” gibi basit cümleler kurmaya başlarlar. 2 yaşındaki bir çocuk gündelik eşyaları hem fotoğraflardan hem etrafından tanıyabilmeli, sorulduğu zaman ağzını, burnunu ve kulaklarını gösterebilmeli ve “Oyuncağı al ve bana ver” gibi 2 aşamalı yönlendirmeleri gerçekleştirebiliyor olmalıdır.

2 Yaştan 3 Yaşa Kadar

Bu dönemde ebeveynler çocukların konuşmasında ciddi bir ilerleme gözlemlerler. Çocuğunuzun dağarcığındaki kelimeler sayılamayacak kadar artmış ve çocuk rutin bir şekilde 2-3 kelimeyi cümle haline getirebiliyor olmalıdır.

Algı da artış göstermelidir – Çocuk 3 yaşa geldiğinde, “Onu masanın üstüne koy” veya “onu yatağın altına koy” ifadesinin ne demek olduğunu anlamaya başlamalıdır. Renkleri tanımak ve büyük-küçük gibi zıtlıkları tanımlamak da bu dönemde görülmesi gereken gelişim aşamalarıdır.

Konuşma ve Dil Öğrenimi Arasındaki Fark

Konuşma yetisi ve dil zaman zaman karıştırılırlar ama 2’sinin arasında bir farklılık vardır:

  • Konuşma, dilin sözel ifadesidir ve seslerin ve kelimelerin oluşmasını sağlayan eklemlenmeyi barındırır.

  • Dil, daha geniş kapsamlı olarak tüm ifade etme ve bilgi aktarımının anlamlı bir şekilde gerçekleşmesine karşılık gelir. Sözel ve yazılı iletişim aracılığıyla anlatmak ve anlaşılmaktır.


Konuşma yetisi ve dil ile ilgili sorunlar birbirinden farklı olsalar da, çoğu zaman kesişirler. Dil (lisan) ile ilgili sorun yaşayan bir çocuk, kelimeleri iyi telaffuz edebilse de 2’den fazla kelimeyi bir araya getiremez. Bir diğer çocuğun konuşması zor anlaşılır olabilir, ama kendisini ifade ederken daha fazla kelime ve ifade kullanabilir. Başka bir çocuk iyi konuşabilirken, söylenilenleri yapmakta zorluk çekebilir.


Bir Sorun olduğuna Dair Uyarı İşaretleri


Eğer çocuğunuzun konuşma ve dil gelişiminde sorun yaşadığından endişe duyuyorsanız, izlenmesi gereken birkaç belirti bulunmaktadır. Tepki vermeyen veya sesini kullanmaya başlamayan bir bebek dikkat edilmesi gereken bir durumdur.

12 ve 24 ay arası endişelenmeye sebep olan çocuk davranışlarını belirtmek gerekirse;

  • Mimiklerini ve işaret etmek veya el sallamak gibi vücut jestlerini kullanmaması

  • 18 aya geldiğinde ses yerine vücut hareketleri ile iletişime geçmemesi

  • 18 aya gelene kadar duyduğu sesleri taklit etmede sorun yaşaması

  • Sözel iletilen talepleri idrak edemeyişi


2 yaşını geçtiğinde değerlendirmeye alınması gereken davranışlar ise;

  • Yalnızca sesleri ve eylemleri taklit ediyor, kendiliğinden kelimeler ve ifadeler üretmiyorsa

  • Sadece belirli sesleri ve kelimeleri tekrar ediyor, ihtiyaçlarını ifade ederken sözel dile başvurmuyorsa

  • Basit yönlendirmeleri takip edemiyorsa

  • Genizden gelen veya kulak tırmalayıcı gibi tuhaf bir ses tonu varsa

  • Anlaşılması yaşıtlarına göre daha zor ise.. Ebeveynler ve bakıcılar 2 yaş çocuğunun söylediklerinin en az yarısını, 3 yaşına geldiğinde ise 3/4 ‘ünü anlamalıdırlar. 4 yaşa gelindiğinde ise,  çocuk, onu hiç tanımayanlar tarafından da anlaşılabiliyor olmalıdır.


Konuşma ve Dil Öğreniminin Gecikmesinin Sebepleri


Konuşma ve dil gelişiminin gecikmesine birçok sebep etki edebilir. Normal gelişen bir çocukta konuşma gecikmesi, dilin veya damağın gelişiminde olan problemlerden yani ağız gelişimiyle ilgili olabilir. Dilin altında yer alan frenulanın (dili ağza tutan ince doku) kısa olması dilin hareketini kısıtlayarak, ses üretimini engelliyor olabilir.

Geç konuşan birçok çocuk, oral-motor problemleri yaşamaktadırlar, bu demek oluyor ki, beynin konuşma ile ilgili bölümünde iletişim sıkıntısı bulunmaktadır. Çocuk, ses çıkarmak için dudaklarını, dilini ve çenesi kullanırken zorluklarla karşılaşır. Konuşma, yaşanan oral problemlerden sadece biri olabilirken, beslenme zorluğu gibi diğer sorunları da barındırıyor olabilir. Geç konuşma, tek bir soruna işaret etmek yerine, daha genel bir gelişim geriliğinin de belirtisi olabilir.

İşitme problemleri de genel olarak geç konuşma ile ilişkilidir ve eğer böyle bir problem gözlemleniyorsa, çocuk bir Odyolog (işitme uzmanı) tarafından muayene edilmelidir. İşitme zorluğu çeken çocuk, tane tane konuşmak kadar anlamak, taklit etmek ve lisanı kullanmakla ilgili sorun yaşayabilmektedir.

Kulak iltihapları, özellikle kronik olanlar, işitme yetisini engelleyebilir. Ancak basit tedavilerle iyileşen kulak iltihapları konuşmaya hiç bir şekilde etki etmez ve tek bir kulakta normal bir işitme olduğu sürece konuşma ve dil gelişimi normal gelişimini sürdürür.


Uzmanlar Ne Öneriyor


Eğer siz ve doktorunuz çocuğunuzun bir problemi olduğunu düşünüyorsanız, bir patoloji uzmanı (konuşma-dil uzmanı) tarafından muayene edilmesi çok önemlidir. Patoloji uzmanının değerlendirmesi sonucunda tabi ki hiçbir sorun da çıkmayabilir, ancak böyle bir muayene sizin korkularınızı gidermeye yardımcı olur.

Kendiniz bir patoloji uzmanı arayabileceğiniz gibi sizi düzenli kontrol eden doktorunuza da bu anlamda danışabilirsiniz.

Patoloji uzmanı, çocuğun konuşma ve lisan becerilerini değerlendirirken, bütün gelişimini baz alacaktır. Çocuğunuzu gözlemlemenin yanı sıra, standart testler ve ölçümlerle, konuşma ve lisan gelişiminin kilometre taşlarını arayacaktır.

Konuşma Uzmanının Konuşma Geriliği Olan Çocukta Dikkat Ettiği Diğer Konular


  • Çocuğunuzun neyi idrak ettiğini what your child understands (algısal lisan)

  • Çocuğunuzun neleri söyleyebildiğini what your child can say (ifadesel lisan)

  • Çocuğunuzun işaret etmek, kafa sallamak, beden dili gibi başka yollarla iletişime geçme dürtüsü,

  • Ses gelişimi ve konuşmanın anlaşılırlığı

  • Çocuğunuzun ağız gelişim durumunu (Yemek ve yutmak da olduğu gibi, çocuğun ağzını, dilini ve damağını nasıl kullandığı)


Patoloji uzmanı çocuğunuzun konuşma terapisine tabi tutulmasına gerektiğine karar verirse, ebeveyn olarak sürece katılımınız çok önemli olacaktır. Terapi seanslarının nasıl geçtiğini gözlemleyebilir, sürece nasıl katılabileceğinizi öğrenebilirsiniz. Konuşma terapisti evde çocuğunuzun konuşma ve dil gelişimine nasıl katkıda bulunabileceğinizi gösterecektir.

Konuşma terapistiyle yapılan bir değerlendirme, sizin çocuğunuzun gelişimi ile beklentilerinizin ne kadar yüksek olduğunu gösterecektir. Gelişimsel çerçeveyi belirleyen eğitim materyalleri çocuğunuza daha gerçekçi bir şekilde bakmanızı sağlayacaktır.

Konuşma Geriliği Olan Çocukta Ebeveynlerin Dikkat Etmesi Gereken Noktalar


Diğer her şey gibi, konuşma gelişimi de yapının ve eğitimin bir karışımıdır. Genetik yapı, zekanın, konuşma ve lisan gelişimini bir kısmını belirlemektedir ancak çevre çok önemli bir faktördür. Çocuk evde ve bakım evlerinde yeteri kadar uyarılıyor mu? İletişim değiş tokuşu yapabilecek imkanları var mı? Çocuk nasıl bir geri bildirim almaktadır?


Çocuklarda Konuşma Geriliğinde Erken Tanı


Konuşma, lisan, işitme ve gelişimsel problemler mevcutsa, erken tanı, çocuğa ihtiyacı olan yardımı sağlayacaktır ve çocuğunuzun neden konuşamadığını daha iyi anlamanız, onun konuşma gelişimini cesaretlendirecek yollar bulmanızda yardımcı olacaktır.

Evde uygulayabileceğiniz birkaç ipucu:

  • Çocuğunuzla iletişime çok zaman harcayın, yeni doğan döneminde bile konuşun, şarkı söyleyin, seslerini ve vücut hareketlerini taklit etmesi için cesaretlendirin.

  • Çocuğunuza okuyun, 6 aylıktan itibaren. Bütün kitabı bitirmenize gerek yok ancak yaşa uygun yumuşak ya da siz okurken çocuğunuzun görselleri takip edebildiği büyük resimli kitapları tercih edebilirsiniz. Çocuğunuzun vücut diliyle taklit edebileceği ögeler barındıran hikayelerle veya dokunabilecekleri şekilde tasarlanmış dokulu kitaplarla başlamanızı öneririz. Daha sonra, çocuğunuzun tanıyabildiği resimleri işaret edip, isimlerini söylemesine müsaade edin. Ardından ritmik duygu sağlayan ninnilere geçin. Sürece, çocukların hikayede ne olacağını tahmin edebileceği kitaplarla devam edin. Çocuğunuz bir süre sonra sevdiği hikayeleri ezberlemeye bile başlayabilir.

  • Günlük durumları  çocuğun konuşmasını ve dil gelişimini pekiştirmek için kullanın. Diğer bir ifade ile, gün içinde yaşananları ona anlatın. Örnek vermek gerekirse, marketteki gıdaların isimlerini söyleyin, yemek yaparken veya evi temizlerken ona ne yaptığınızı anlatın, evin içindeki nesneleri gösterin, yolda giderken gördüklerini paylaşın, duyduğunuz sesleri dinletin. Çocuğunuza sorular sorun ve çocuğunuzun tepkisine karşılık verin. Her şeyi basit tutun ve asla “bebek konuşması” ile cevap vermeyin.

Çocuğunuz kaç yaşında olursa olsun, erken tanımak ve erken tedavi, konuşma ve dil becerisiyle ilgili problemlerin çözümlemesinde yapılacak en doğru hamledir. Doğru terapi ve zamanla, çocuğunuz sizinle ve dünyanın geri kalanıyla çok daha iyi iletişime geçecektir.

İlgili aramalar: Çocuklarda konuşma geriliği, Çocuklarda konuşma geriliği nasıl tedavi edilir, Çocuklarda konuşma geriliği nedenleri, Çocuklarda konuşma geriliği sebepleri, Çocuklarda konuşma geriliği belirtileri, Konuşma geriliği
Görüntüleme Sayısı: 106,078 Yayınlanma Tarihi: 11.11.2016
SevgiliBebek Sevgili Bebek

Yorum Yap

Sonraki Makale

1 Numaralı Bebek Ürünleri Fuarı ABC KIDS’den Bilmeniz Gereken 10 Harika Ürün (+1 Bonus)

Önümüzdeki günlerde hangi bebek ve çocuk ürünleri ile karşılaşacağımızı biliyor musunuz? Dünyanın en kapsamlı Çocuk&Bebe